Để tạo dựng sự tự tin ở con trẻ

30/03/2010

(Tamly) - Không phải đứa trẻ nào sinh ra đã tự tin hay nhút nhát. Trẻ có tự tin hay không phần nhiều là do cách cư xử, sự giáo dục của bố mẹ đối với chúng (đặc biệt là với trẻ nhỏ).
Để tạo dựng lòng tự tin cho con mình, những người làm cha làm mẹ cần phải làm gì? Sau đây là một số nguyên tắc quan trọng khi nuôi dạy trẻ:

Biểu lộ tình yêu đối với con: Bố mẹ nào chẳng yêu con, nhưng không phải ai cũng ý thức được tầm quan trọng của việc biểu lộ tình yêu. Trẻ cần cảm nhận được tình yêu đó cả về mặt chất lượng và số lượng. Cảm nhận được sự cần thiết, giá trị của mình đối với người thân là một yếu tố quan trọng làm cho trẻ tự tin trước mọi người. Vì vậy, bạn nên chứng tỏ rằng con trẻ xứng đáng với tình yêu của bạn, với sự hi sinh của bạn. Bạn đừng ngại nói những lời như: "Mẹ yêu con lắm!", "Bố rất yêu con"… Hãy thể hiện tình yêu của bạn bằng cả lời nói và hành động và hãy giải thích cho con bạn biết lí do bạn thương yêu chúng.

Tạo cho trẻ cảm giác an toàn: Kẻ thù nguy hiểm nhất của sự tự tin là nỗi sợ hãi, sự lo âu. Sợ hãi, lo âu làm trẻ không thể nhìn nhận tốt về bản thân, về người khác và về thế giới xung quanh. Ngược lại, cảm giác an toàn giúp trẻ phát huy được khả năng của mình, từ đó có lòng tin vào bản thân. Để có được cảm giác an toàn, trẻ cần được sống trong một gia đình hạnh phúc, nơi mọi người luôn quan tâm, lo lắng cho nhau. Bạn hãy bắt đầu tạo dựng tính tự tin cho trẻ bằng việc xây dựng gia đình mình thành một "tổ ấm" thực sự. Bạn phải luôn là chỗ dựa tinh thần cho trẻ, sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ mọi vấn đề của con bạn, sẵn sàng che chở, bảo vệ nó khi cần thiết.

Tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc rộng rãi với nhiều người: Để phát triển sự tự tin một cách toàn diện, trẻ cần có kinh nghiệm ứng xử với mọi người xung quanh. Giao tiếp với người khác là cơ hội để trẻ bộc lộ mình, nhận thức và rèn luyện bản thân. Qua đó, sự công nhận của người khác giúp trẻ tự đánh giá tốt hơn. Muốn trẻ có kĩ năng giao tiếp tốt, việc đầu tiên là bạn hãy trò chuyện thật nhiều với trẻ. Tiếp đó, bạn giúp trẻ được tiếp xúc, được quan hệ với nhiều người ở các lứa tuổi, các nghề nghiệp khác nhau: hãy cho trẻ đi thăm bạn bè, họ hàng, thường xuyên qua lại với hàng xóm…

Biết động viên, an ủi trẻ kịp thời: Khi gặp chuyện không vui trong cuộc sống, người lớn rất cần sự chia sẻ, động viên, góp ý của người khác. Trẻ em cũng vậy. Những lúc gặp khó khăn như bị điểm kém, thi trượt, bị hiểu lầm, bạn bè tẩy chay, bị bắt nạt…, những lời động viên, an ủi đúng lúc của người thân trong gia đình luôn là liều thuốc bổ giúp trẻ lấy lại thăng bằng và khôi phục lại sự tự tin đã bị suy yếu. Bạn hãy là luôn người mà con bạn có thể giãi bày tâm sự, luôn là nguồn khích lệ, an ủi đối với trẻ để chúng hiểu rằng bố mẹ luôn là người sẵn sàng đón nhận chúng cả khi chúng thành công cũng như khi thất bại.

Hãy khen thưởng trẻ: Phần thưởng xứng đáng sẽ kích thích con bạn tiếp tục phấn đấu. Mặt khác, phần thưởng còn có tác dụng củng cố lòng tin của trẻ vào khả năng của mình vì nó là sự ghi nhận của bạn trước những tiến bộ của trẻ và là sự thể hiện giá trị của chúng. Phần thưởng đó có thể chỉ là một lời khen tặng, một cử chỉ âu yếm, một món đồ nho nhỏ, một chuyến đi chơi… nhưng có giá trị rất lớn về mặt tinh thần đối với trẻ. Vì vậy, khi con bạn làm tốt một việc gì đó, bạn hãy khen thưởng chúng kịp thời.

Để cho trẻ được "mạo hiểm" một chút: Chúng tôi không khuyên bạn đặt trẻ vào những tình huống nguy hiểm, mà là những tình huống đòi hỏi ở trẻ lòng dũng cảm và tính tự lập, những tình huống thử thách nằm trong sự kiểm soát của bố mẹ. Có vậy trẻ mới mạnh dạn tìm hiểu khám phá thế giới, phát triển tính tự lập. Đừng quá bảo bọc trẻ!

Cho trẻ một cuộc sống vật chất đầy đủ (nếu có thể): Tất nhiên vật chất không buộc phải có để phát huy sự tự tin, nhưng sử dụng tốt những phương tiện vật chất sẽ làm tăng sức mạnh cho lòng tự tin nơi con trẻ. Một đứa trẻ có điều kiện sống tốt (có quần áo đẹp, đồ chơi, sách chuyện, được đi du lịch, được học nhạc, hoạ, …) sẽ có lợi thế để phát triển tính tự tin. Điều quan trọng là bạn phải giúp con bạn biết dựa vào những ưu thế đó để cải thiện những khiếm khuyết nếu có và phát huy những phẩm chất tích cực của chúng.
P.H.

Tài liệu tham khảo:

1. Gael Lindenfield, Giúp trẻ tự tin, Biên dịch Ngọc Quang, NXB Trẻ.
2. Nguyễn Văn Thành (2002), Tự tin, Tủ sách tình thương, Monastère Notre Dame de Fatima.