ĐỘ NHẠY VÀ ĐỘ ĐẶC HIỆU CỦA TEST

31/08/2018

(Tamly) - Độ nhạy và độ đặc hiệu của test chính là 2 trong số những đặc điểm để đánh giá chất lượng của test lâm sàng.

 

Công dụng của test là chẩn đoán, đánh giá. Tuy nhiên, test đó có đánh giá chuẩn xác hay không là điều cần được kiểm định trước khi nó được đưa ra áp dụng. Độ nhạy và độ đặc hiệu của test chính là 2 trong số những đặc điểm để đánh giá chất lượng của test lâm sàng. Vậy các nghiên cứu về test sẽ đánh giá hai đặc diểm này như thế nào?

1.Độ nhạy 

Độ nhạy là gì?

Một người thực sự có bệnh, kết quả test cũng xác nhận là có bệnh. Đó là khi test đã cho kết quả đúng sự thực. Nhưng nếu như kết quả test lại không xác nhận điều này, mà cho rằng không có bệnh. Đó là khi test cho kết quả sai sự thực. Để đánh giá test ở góc độ chẩn đoán đúng là có bệnh, người ta dùng chỉ số về độ nhạy. Độ nhạy là khả năng test cho kết luận đúng trong trường hợp có bệnh.

Độ nhạy được tính như thế nào?

          Độ nhạy được tính bằng tỷ lệ % giữa số trường hợp đánh giá đúng với tổng số trường hợp đánh giá đúng và đánh giá sai trong trường hợp có bệnh. Cụ thể ở công thức sau:

 

Độ nhạy = (a / (a + b)) x 100%

 

Trong đó:

a là số trường hợp có bệnh được test cho kết quả đúng (+)

b là số trường hợp có bệnh mà test cho kết quả sai (-)

Như vậy, nếu số trường hợp bị đánh giá sai là không có bệnh trong khi họ có bệnh càng nhỏ thì độ nhạy càng lớn. Độ nhạy sẽ đạt 100 % khi  test cho kết quả đúng ở 100% trường hợp có bệnh, không sai một trường hợp nào (b = 0).

2.Độ đặc hiệu

Độ đặc hiệu là gì?

Một người bình thường không có bệnh, kết quả cũng xác nhận rằng họ không có bệnh. Trong trường hợp này, test đã cho kết quả đúng thực tế. Nếu kết quả lại cho thấy người đó là có bệnh, đó là test đã có kết quả sai thực tế. Để đánh giá test ở góc độ chẩn đoán đúng là không có bệnh, ngươi ta dùng chỉ số về độ đặc hiệu. Độ đặc hiệu là khả năng test cho kết luận đúng trong trường hợp không có bệnh.

Độ đặc hiệu được tính như  thế nào?

Độ đặc hiệu được tính bằng tỷ lệ % giữa số trường hợp đánh giá đúng với tổng số trường hợp đánh giá đúng và đánh giá sai trong trường hợp không có bệnh. Cụ thể ở công thức sau:

 

Độ đặc hiệu = ( c/ (c + d)) x 100%

 

Trong đó:

c là số trường hợp không có bệnh được test cho kết quả đúng (-)

d là số trường hợp không có bệnh mà test cho kết quả sai (+)

Như vậy, nếu số trường hợp bị đánh giá sai là có bệnh trong khi họ bình thường (không có bệnh) càng nhỏ thì độ đặc hiệu càng lớn. Độ đặc hiệu sẽ đạt 100% nếu test cho kết quả đúng ở 100% trường hợp không có bệnh, không sai một trường hợp nào (d = 0).

Kết hợp cả hai chỉ số trên, có thể có chỉ số chung về mức độ dự báo chính xác trong kết quả chẩn đoán của test trong cả hai trường hợp, chẩn đoán đúng là có bệnh và không có bệnh. Công thức cụ thể như sau:


Mức độ dự báo  = ((a + c )/ (a + b + c + d)) x 100%

 

Độ nhạy và độ đặc hiệu là hai đặc điểm quan trọng của test lâm sàng. Nó được đánh giá dựa trên cơ sở các nghiên cứu dịch tễ. Vì thế, nếu bệnh là phổ biến thì test thường có giá trị dự báo chính xác hơn, còn nếu bệnh không phổ biến, tức là chỉ có ở một số rất ít người thì giá trị dự báo của test sẽ bị hạn chế.

Một vấn đề nữa là các đặc trưng của bệnh có sự biến đổi theo thời gian chứ không hằng định. Vì thế các test đánh giá cũng cần phải được thay đổi tương ứng. Đó là lý do mà các nghiên cứu về độ nhạy và độ đặc hiệu của test có thể cần phải được kiểm chứng theo thời gian. 

Bạn đọc có thể hiểu rõ hơn trong bài viết của GS Nguyễn Văn Tuấn trên trang ykhoanet: "Diễn dịch kết quả chẩn đoán bằng xác suất".

 

 

HuongPM

Các tin cũ hơn.............................