Hình ảnh cái tôi gia đình của học sinh trung học phổ thông ở Hà Nội

06/12/2018

(Tamly) - Cái tôi gia đình đó là hình dung của cá nhân về khía cạnh gia đình. Đó là tất cả những đánh giá của cá nhân về vị trí như thế nào trong gia đình, những cảm xúc, mong muốn của bản thân đối với gia đình mình và ngược lại.

Một cuộc khảo sát được tiến hành năm 2016 trên 300 học sinh phổ thông trung học tại Hà Nội tìm hiểu đánh giá của các em về hình ảnh cái tôi hiện thực liên quan đến gia đình. Các câu hỏi được thiết kế bằng thang đo gồm 10 mệnh đề với thang 4 điểm từ 1-4 tương ứng với các phương án trả lời: hoàn toàn không đồng ý (1 điểm ) - hoàn toàn đồng ý (4 điểm). Điểm càng cao thì sự đánh giá hình ảnh cái tôi về gia đình càng tích cực. Thang đo đã được kiểm tra độ tin cậy và đạt giá trị  >0,70. 

Kết quả cho thấy, theo đánh giá của học sinh, hình ảnh cái tôi hiện thực về gia đình tương đối tốt, tích cực (ĐTB chung= 3,24/4; ĐLC=0,53) và các ý kiến có sự thống nhất trong cách đánh giá. Biểu hiện của sự tích cực này các em thiên về việc không đồng ý với ý nghĩ rằng, gia đình nghĩ các em là đồ bỏ đi (ĐTB = 1,44; ĐLC = 0,75) và họ không thích ở trong một gia đình khác (ĐTB=1,48; ĐLC=0,75); Bên cạnh đó nhiều em khẳng định tình yêu của gia đình đối với bản thân (ĐTB= 3,45, ĐLC = 0,71). Đây là những item thể hiện tự ý thức cũng như tự đánh giá về bản thân của các em đối với gia đình mình, đồng thời đánh giá cao giá trị gia đình. Sự coi trọng gia đình của các em với hàm nghĩa gia đình chính là dựa tin cậy đối với các em.

Trong quá trình khảo sát, việc trò chuyện và phỏng vấn sâu cho thấy, đối với lứa tuổi học sinh này, gia đình là một yếu tố vô cùng quan trọng trong sự phát triển tâm lý. Một số ý kiến của các em đã thể hiện rõ sự xác định và nhận thức về sự phụ thuộc của mình vào bố mẹ và gia đình: thể hiện các em luôn ý thức và nhìn nhận những ứng xử của mình có phù hợp với các quy tắc ,chuẩn mực trong gia đình. Đó là các quy tắc ứng xử, nền nếp, gia phong, các quy định về trách nhiệm và nghĩa vụ của gia đình mà các thành viên phải thực hiện.

Dường như, với lứa tuổi này, các em có những giá trị khác biệt so với ông bà, cha mẹ - những người ở thế hệ khác, với khoảng cách tuổi khá xa và cách biệt. Song, về cơ bản các em vẫn phải tuân theo các chuẩn mực của gia đình, các quy định về cách ứng xử và phương thức hành động của cá nhân trong gia đình. Hầu hết mỗi gia đình đều có những chuẩn mực và quy tắc ứng xử riêng và khác biệt nhất định so với những gia đình khác, song về cơ bản đa số các chuẩn mực của gia đình phù hợp và hướng theo các chuẩn mực chung của xã hội.

Nhận định trên một lần nữa được chứng minh bởi nội dung trả lời phỏng vấn sâu của các em: ““Em luôn phấn đấu để là người con hiếu thảo của bố mẹ và sống có trách nhiệm với gia đình” (Nữ sinh, lớp 10 ). “Ở trong gia đình em luôn luôn là một người con ngoan của bố mẹ, và bố mẹ luôn tin tưởng, yêu thương giúp đỡ em vô điều kiện” (Nam sinh lớp 12).

Có thể nói, kết quả trên cho thấy các em học sinh trung học phổ thông đánh giá về vị trí của bản thân trong gia đình, biểu tượng của cá nhân về gia đình một cách tích cực.

Thanh Huyền